شما میتوانید با عضویت در سایت www.panoramio.com که یکی از زیر مجموعه های سایت گوگل می باشد

عکسهای خود را در این سایت آپلود کنید و در نقشه گوگل قرار دهید .

برای قرار دادن عکس خود در نرم افزار گوگل ارث اول باید یک اکانت در گوگل داشته باشید یا بسازید

بعد سایت http://www.panoramio.com را باز میکنید
بعد از وارد شدن به سایت عکس خودتون رو اونجا آپلود کنید
بعد بر روی Map this photo کلیک کنید یه صفحه سرچ میاد،توی اون صفحه اسم شهر یا روستا خودتون رو بنویسید بعد چند لحظه صبر کنید...حالا باید نقشه اون شهر مورد نظر جلوی رویتون باشه بعد
توی اون نقشه هر جا که دوست داشتید رو علامت بزنید و دیگه تموم فقط روی save position کلیک کنید.

همین کار را آقای صادق منصوری از انارستان انجام داده عکسهاشو در زیر می تونید ببینید .

                        بخش ریز و تصاویر ارسال شده توسط آقای صادق منصوری

نام اصلي اين منطقه رام اردشير بوده و بنای اوليه آن به اردشير ساسانی نسبت داده مي شود. استان بوشهر در جنوب ايران واقع شده و بين 27 درجه و 14 دقيقه پهناي شمالی و 50 درجه و 6 دقيقه تا 52 درجه و 58 دقيقه درازاي خاوري از نيم روز گرينويچ قرار گرفته است. دسترسي به استان بوشهر از سه طريق هوايي, زميني و دريايي امكان پذير است. كشاورزی استان از نظر نوع محصولات توليدی و روش های توليد به دو قسمت محصولات زراعی و محصولات درختی تقسيم می شوند. مهم ترين محصولات زراعی را گندم، جو آبی و ديم، تنباكو، پياز، كنجد، سبزی، صيفی و نباتات علوفه ای تشكيل می دهد. صنايع استان بوشهر به دو بخش صنايع دستی و صنايع ماشينی تقسيم می شود. صنايع جديد استان؛ اغلب متوسط كوچك و عموما تبديلی هستند و صنايع دستي بيش تر توسط زنان و دختران بوشهري در روستاها و شهرهاي كوچك تهيه مي شوند. استان بوشهر از جمله استان های مهم جنوب ايران است که از نظر تاريخی, طبيعی, فرهنگي و اجتماعي دارای جاذبه های متعددی است. تالاب حله كه يكی از تالاب های مشهور سراسر قلمرو جنوبی ايران محسوب می شود, به همراه منطقه حفاظت شده نای بند که از نظر تنوع جانوران وحشی منحصر به فرد است, مهم ترين جاذبه هاي طبيعي منطقه هستند. بناهای تاريخی و قديمی زيادی که در سراسر استان وجود دارند، به همراه زندگي اجتماعي و آداب و رسوم موجود؛ باعث غناي جاذبه هاي استان بوشهر شده اند.

مکان های دیدنی و تاریخی
استان بوشهر از جمله استان های مهم جنوب ايران است که از نظر تاريخی, طبيعی, اجتماعي و فرهنگي دارای جاذبه های متعددی است. تالاب حله يكی از تالاب های مشهور سراسر قلمرو جنوبی ايران محسوب می شود که فضای سرسبز و دل پذيری در اطراف خود دارد. منطقه حفاظت شده نای بند که در شهرستان بوشهر واقع شده، از نظر تنوع جانوران وحشی منحصر به فرد است. غار چهل خانه در شمال سعدآباد دشتستان، مجموعه بسيار زيبايی را دردل کوه تشکيل داده و يکی از جلوه های زيبای طبيعی استان محسوب می شود. رودخانه های متعددی نيز در اين استان جريان دارند که سواحل آن ها را می توان جزو جاذبه های طبيعی و مهم استان به شمار آورد. علاوه بر اين موارد می توان از چشمه های آب گرم استان نيز به عنوان مکان های جالب توجه استان نام برد که در اين ميان چشمه آب گرم نيلو و چشمه آب گرم گنويه اهميت بيش تری دارند. جزيره خارک که در شهرستان گناوه واقع شده است از مهم ترين جاذبه های طبيعی منطقه و يکی از جزاير زيبای خليج فارس به شمار مي آيد. اين جزيره از مناطق بسيار قديمی منطقه بوده و دارای آثار تاريخی متعددی است.
بناهای تاريخی و قديمی زيادی که در سراسر استان وجود دارند، باعث رونق جهانگردی در اين منطقه شده اند. اين بناها شامل مساجد، کليساها و عمارت های قديمی هستند که بيش تر درمرکز شهرستان قرار گرفته اند. مسجد توحيد (مسجد برازجانی ها) از قديمی ترين مساجد بوشهر است. امام زاده عبدالمهيمن در شهر بوشهر واقع شده و كليسای بوشهر نيز متعلق به ارامنه گريگوری است. قدمت آثار كشف شده در برخی از مناطق قديمی استان به هزاره اول تا سوم پيش از ميلاد می رسد. وجود تپه های تاريخی قديمی مانند تل خندق و تل مرو حاکی از قدمت طولانی منطقه است. ازميان بناهای قديمی که در استان بوشهر وجود دارند کاخ کوروش و کاخ سنگ سياه دارای اهميت بيش تری هستند. منطقه كوشک اردشير يکی از بناهای شهرستان دشتی است که بنای آن بسيار شبيه به كاخ اردشير در فيروزآباد است. برج قلعه خورموج نيز يكی از آثار شكوه مند تاريخی است که بقايای قلعه عظيم خورموج است و در مجموع جاذبه هاي متعدد استان بوشهر را تشكيل مي دهند.

صنايع و معادن
اقتصاد استان بوشهر به بخش های كشاورزی، دام داری، شيلات و تا حدودی به صنعت متكی است. صنايع استان بوشهر به دو بخش صنايع دستی و صنايع ماشينی تقسيم می شود. صنايع جديد استان؛ غالبا متوسط كوچك و عموما تبديلی هستند. درصنايع متوسط بوشهر و دشتستان و در صنايع كوچك ابتدا شهرستان دشتستان و سپس بوشهر و شهرستان های دشتی و گناوه به ترتيب دارای اهميت هستند. به غيرازشركت ملی صنايع دريايی و نيروگاه اتمی، مالكيت صنايع استان؛ بيش تر به بخش خصوصی تعلق دارد. اين واحدهای صنعتی شامل صنايع غذايی و دارويی، شيميايی، كانی غير فلزی، برق و الكترونيك، فلزی و ريخته گری، ماشين سازی، ‌تجهيزات خودرو، نيروی محركه و لوازم و ابزار صيادی است كه عمده ترين آن ها را صنايع غذايی و دارويی و ماشين سازی تجهيزات تشكيل می دهند.
صنايع دستی از گذشته های دور نقش مهمی در زندگی و معيشت روستاييان داشته است. صنايع دستی استان بوشهر در حال حاضر بيش تر تأمين كننده نيازهای بومی منطقه است. مهم ترين صنايع دستی منطقه عبارتند از: كشتی و لنج سازی، توربافی، قالی بافی، گبه بافی، ‌گليم، نمد، كوزه، سفال، حصير بافی، سوزن دوزی، گيوه دوزی، زنبيل و سبدبافی، جارو (پيش وينگی)، سفال گری، نوعی قليان به نام چليم، غشك، ‌نوعی مشك مخروطی شكل سه پايه برای نگه داری آب بنام دولچه و نوعی شيرينی مخصوص بوشهر به نام مسقطی.

کشاورزی و دام داری
كشاورزی استان از نظر نوع محصولات توليدی و روش های توليد به دو قسمت محصولات زراعی و محصولات درختی تقسيم می شوند. مهم ترين محصولات زراعی را گندم، جو آبی و ديم، تنباكو، پياز، كنجد، سبزی، صيفی و نباتات علوفه ای تشكيل می دهد. درزمينه باغ داری استان بوشهر امكانات زيادی ندارد. بيش ترين باغ های منطقه را نخلستان ها تشكيل می دهند، هم چنين باغ های محدود و كوچك مركبات نيز به طور پراكنده به چشم می خورند. شهرستان دشتستان ازلحاظ توليد سالانه خرما و مركبات مقام اول و دوم را در استان كسب كرده اند. ميزان توليد خرما در حدود هشتاد هزار تن و ميزان توليد مركبات حدود ده هزار تن است.
امكانات دام داری استان بوشهر ازنظر تأمين خوراك و علوفه دام اندك است. دام داری در اين منطقه به شيوه سنتی انجام می گيرد، درنتيجه توليد گوشت و شير آن ها قابل توجه نيست. بيش ترين دام های استان را بز، گوسفند و گاو و شتر تشكيل می دهد. پرورش زنبور عسل نيز در اين استان از اهميت نسبی برخوردار است و در حدود 1500 كندوی جديد و 1000 كندوی سنتی در استان وجود دارد. يكی از مهم ترين فعاليت های اقتصادی استان بوشهر صيد ماهی است. ولی به واسطه استفاده از وسايل قديمی و روش های سنتی صيادان، ‌امر صيد ماهی كه يك منبع مهم اقتصادی به شمار می رود، نقش واقعی خود را باز نيافته است. البته شركت شيلات ايران اقدام به صيد صنعتي در اين منطقه مي نمايد و به همين سبب كارخانه ها و مشاغل جنبي نيز در اين منطقه تشكيل شده است.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي
بنای بوشهر به اردشير ساسانی نسبت داده مي شود كه نام اصلی آن ‹‹رام اردشير›› بود. گفته می شود كه ‹‹رام اردشير›› به مرور زمان به ‹‹ريشهر›› تبديل شد. به نظر می رسد كه بوشهر تحريف شده ريشهر ـ همان شهر قديمی ـ است. به طوری كه از اسناد و اطلاعات بر می آيد، اين منطقه به علت موقعيت مناسب برای احداث پايگاه دريايی و بندرگاه، مورد استفاده پادشاهان عيلام قرار می گرفته است. در زمان هخامنشيان كه كشورايران به بيست ساتراپ نشين (استان) تقسيم می شد، سرزمين بوشهر جزء ساتراپ نشين پارس بود.
داريوش فرمان داد تا کانالی از خليج فارس به دريای سرخ حفر کنند. اين كانال محققا راهی بود كه به جای كانال سوئز امروز می توانست خليج فارس و دريای عمان را از طريق دريای سرخ مستقيما به مصر و مديترانه اتصال دهد. مقابر كنده شده بر سطح سنگی جزيره خارك دليل بر حضور سربازان هخامنشی در استان بوشهر است كه برای نگهبانی از چنين راه طولانی تدارك شده بود.
خليج فارس به دليل موقعيت سوق الجيشی و به لحاظ اهميت اقتصادی و بازرگانی، در طول تاريخ همواره از سوی كشورها و دولت ها برای تبادل علم و ثروت و گسترش قدرت مورد توجه قرار گرفته است. اولين يورش دولت های اروپايی به سواحل خليج فارس در سال 1506 ميلادی با حمله پرتغالی ها تحت عنوان محافظت و حراست از منافع پرتغال در برابر تجار مصری و ونيزی صورت گرفت. در سال 1031 هجری قمری شاه عباس با انگليسی ها متحد شد و دست پرتغالی ها را از خليج فارس كوتاه كرد. از سال 1148 هجری قمری نادر شاه بوشهر را كه آن زمان دهكده ای بيش نبود مورد توجه قرار داد و مشغول آماده كردن بوشهر به عنوان يك بندر و اسكله كشتی سازی با استفاده از چوب جنگل مازندران شد. هم چنين برای تامين ارتباط جزاير و سواحل خليج فارس در صدد تاسيس نيروی دريايی برآمد. در سال 1149 هجری قمری لطيف خان را به ايالت دشتستان و ناخدايی كل سواحل خليج فارس انتخاب و اعزام كرد. اين شخص برای تهيه ناوگانی در خليج فارس، بوشهر را مركز دريايی خود قرار داد. در اواخر سلطنت نادرشاه ايران 23 تا 25 فروند كشتی جنگی در خليج فارس داشت. بدين ترتيب از زمان نادر شاه بوشهر روی به پيشرفت نهاد و حتی مدتی بندر عباس را نيز تحت الشعاع خود قرار داد.
پس از قتل نادرشاه در اثر هرج و مرجی كه در ايران پديد آمد، كشتی های جنگی توسط حكم رانان و شيوخ اطراف خليج فارس ضبط شد. هم چنين بندر بوشهر و بندرعباس نيز اهميت سابق خود را از دست دادند. تجار هلندی كه در سال 1623 ميلادی روابط تجاری خود را با ايران شروع كرده بودند, پس از قتل نادر شاه ايران را ترك كردند و بصره را مركز تجارت خود قرار دادند.
اما پس از مدتی در اثر دسيسه رقبای انگليسی و به منظور نزديكی بيش تر با دهانه خليج فارس، تاسيسات تجاری خود را به خارك منتقل كردند و در عين حال از پرداخت اجاره بهای خارك به ميرمهنا حاکم بندر ريگ و جزيره خارک خودداری نمودند. مير مهنا در سال 1756 به تاسيسات هلندی ها حمله برد، دژ آن ها را تسخير كرد، و آن ها را از جزيره بيرون راند. اما به سبب اين كه در دفعات متعدد بنای سركشی و تمرد از دستورات كريم خان زند را گذاشت و آرامش خليج فارس را برهم زد، کريم خان او را شكست داد و جزيره خارك و بندر ريگ را تصرف كرد. درهمين زمان نفوذ انگليسی ها در سواحل و جزاير خليج فارس و به خصوص سرزمين بوشهر رو به گسترش نهاده موفق شدند اجازه تاسيس تجارت خانه ای را در بوشهر با امتيازات فوق العاده به دست آورند. سلسله قاجاريه كه پس از زنديه روی كار آمد چندان نفوذی در خليج فارس نداشت. در زمان ناصرالدين شاه ارتش ايران هرات را اشغال كرد و به دنبال آن حالت جنگی بين ايران و انگليس به وجود آمد. به دنبال اين مسأله ناوگان انگليس در خليج فارس مركب از هشت كشتی جنگی و تعدادی ناوگان بخاری و بادی به ايران حمله كردند و جزيره خارك را متصرف شدند.
پنج روز پس از آن قوای انگليسی در حوالی بوشهر در خاك ايران پياده شدند و شروع به پيش روی به سوی برازجان كردند. قوای ايران برازجان را تخليه و عقب نشينی كرده بود. بنابراين قوای انگليس انبار اسلحه و مهمات برازجان را منفجر كرد و سپس به بوشهر بازگشت. سرانجام در نبردی كه در نهم ژانويه 1857 ميلادی در خوشاب بين ايران و انگليس رخ داد، انگليسی ها موفق شدند سپاه ايران را شكست دهند. پيش از جنگ اول جهانی بار ديگر دولت انگليس منطقه بوشهر را مورد تجاوز قرار داد و در سال 1913 ميلادی جنگ سختی بين نيروی انگليس و دليران دلواری در گرفت. درجريان اين جنگ رييس علی دلواری و مردم تنگستان و دشتستان نقش برجسته ای ايفا كردند. رييس علی در سال 1327 هـ . ق با كمك تفنگ چی های تنگستانی، بوشهر را از عناصر مستبد وابسته به دربار محمد علی شاه پاك كرد و اداره گمرگ و انتظامات و ديگر ادارات را تسخير كرد. اين كار دليران تنگستان بر انگليسی ها كه اداره گمرك را در اجاره داشتند، گران آمد و آنان برای تضعيف مشروطه خواهان و استمرار سلطه بر حيات اقتصادی و سياسی جنوب ايران به جنگ با دليران تنگستانی پرداختند و در اين راه از ديگر خوانين جنوب ايران ياری جستند. جنگ بين رييس علی و دليران تنگستان از يك طرف و انگليسی ها و خوانين متحد آنان از سوی ديگر به طور متوالی و پراكنده تا شوال 1333 هـ . ق ادامه يافت و انگليسی ها نتوانستند بر رييس علی و يارانش تفوق يابند. تا اين كه در گير و دار حمله انگليسی ها به بوشهر در شب 23 شوال 1333 هـ . ق ( سوم سپتامبر 1915 م ) هنگامی كه رييس علی در محلی به نام «تنگك صفر» قصد شبيخون به قوای انگليسی ها را داشت، از پشت مورد هدف گلوله يكی از هم راهان خاين قرار گرفت و در دم به شهادت رسيد. بوشهر در زمان جنگ تحميلي عراق به ايران نيز ايفاگر نقش هاي اقتصادي و استراتژيكي مهمي بود و هم اكنو ن از نظر استراتژيكي, اقتصادي و گردشگري براي ايران داراي اهميت بسياري است. استان بوشهر در سال 1352 به استاني مستقل تبديل شد كه با دربرگرفتن شهرستان ها, شهرها و روستاهاي متعدد از جمله مناطق مهم جنوب ايران است.
مشخصات جغرافيايي
استان بوشهر در جنوب ايران واقع شده و بين 27 درجه و 14 دقيقه پهناي شمالی و 50 درجه و 6 دقيقه تا 52 درجه و 58 دقيقه درازاي خاوري از نيم روز گرينويچ قرار گرفته است. اين استان از شمال به استان های خوزستان و كهگيلويه و بوير احمد، ‌از جنوب به خليج فارس و قسمتی از استان هرمزگان، از خاور به استان فارس و از باختر به خليج فارس محدود است. استان بوشهر با خليج فارس بيش از 600 كيلومتر مرز آبی دارد و از اهميت سوق الجيشی, اقتصادی و گردشگري قابل توجهی برخوردار است. به طور كلی آب و هوای بوشهر در نواحی ساحلی گرم و مرطوب و در قسمت های داخلی گرم و خشك صحرايی است. در استان بوشهر دو فصل محسوس وجود دارد: زمستان نسبتا خنك، شامل ماه های آذر، دی، بهمن، ‌اسفند و تابستان گرم و خشك و طولانی. پاييز و بهار اين استان نيز بسيار زودگذر است. شهرستان های استان بوشهر عبارتند از: بندر بوشهر, بندر ديلم, بندر گناوه, تنگستان(اهرم), دشتستان(برازجان), دشتی (خورموج), بندردير, بندر كنگان. اين منطقه به واسطه كمی ارتفاع از دريا- شهر بوشهر از سطح دريای آزاد تنها پنج متر بالاتر است - و نزديكی به خط استوا و دريای گرم، سرزمين گرم و مرطوبی است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسكن در سال 1375، جمعيت استان بوشهر 727373 نفر بوده است. دسترسي به استان بوشهر از سه طريق هوايي, زميني و دريايي امكان پذير است. مسيرهاي زميني دسترسي به اين راه ها عبارتند از:
راه ‌آسفالته بوشهر – برازجان به سمت شمال خاوري به درازاي 70 كيلومتر
راه آسفالته اصلی بوشهر – برازجان – گناوه به سمت شمال باختري به درازاي 158 كيلومتر
راه آسفالته اصلی گناوه – بندر ماه شهر به درازاي 201 كيلومتر
راه آسفالته اصلی بندر ماه شهر – اهواز به درازاي 153 كيلومتر
راه‌ آسفالته اصلی بوشهر – برازجان – گناوه – بندر ماه شهر – اهواز به درازاي 512 كيلومتر
راه آسفالته اصلی بوشهر – كازرون به سمت شمال خاوري به درازاي 162 كيلومتر
راه ارتباطی بين بوشهر – بندر گناوه 72 كيلومتر
راه اصلی گناوه – بندر ديلم به سمت شمال باختري به درازاي 67 كيلومتر
راه خورموج تا شهر اهرم به سمت شمال باختري به درازاي 30 كيلومتر و از همين راه به درازاي 52 كيلومتر تا بندر بوشهر ادامه دارد. در ميان شهرهاي استان؛ شهر بوشهر(مرکز استان) دارای فرودگاهی بين المللی است و پروازهاي گوناگوني در آن انجام مي شود. هم چنين از طريق لنج ها و كشتي ها از راه دريا نيز امكان دسترسي به اين منطقه وجود دارد.
جاذبه های طبیعی استان بوشهر
استان بوشهر یکی از مهم ترین مناطق گردشگری طبیعی ایران به شمار می آید که پنج ماه از سال، زمانی که بیش تر قسمت های ایران در سرما و یخ بندان به سر می برند، از آب و هوایی مطلوب، سواحلی آفتابی و چشم اندازهایی کم نظیر برخوردار است. هوای معتدل پاییز و زمستان، چشمه های آب معدنی، دریای مشهور و زیبای خلیج فارس، جزیره های متعدد، تالاب های کم نظیر و ارزشمند، ویژگی های ژئومورفولوژی و زمین شناسی منحصر به فرد، پوشش گیاهی نواحی گرمسیری، جانوران خاص مناطق خشکی و دریایی در این منطقه؛ همگی دست به دست هم داده و یکی از پرجاذبه ترین نواحی طبیعی جمهوری اسلامی ایران را به وجود آورده است. جاذبه های طبیعی استان بوشهر همواره تعداد زیادی از دوست داران طبیعیت را به سوی خود جذب می کند و نقش ارزنده ای در صنعت گردشگری کشور ایفا می نماید.

ادامه مطلب

استان بوشهر با مساحتی حدود بیست و هفت هزار و شش‌صدو پنجاه و سه كیلومتر مربع در جنوب غربی ايران واقع گرديده است. این استان از شمال به استان خوزستان و قسمتی از كهگیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج فارس و قسمتی از استان هرمزگان، از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود است.

استان بوشهر با خلیج فارس بیش از شش‌صد كیلومتر مرز دریایی دارد و از اهمیت سوق‌الجیشی و اقتصادی قابل توجهی برخوردار است.

شهرستان‌های استان بوشهر عبارتند از: بوشهر، تنگستان، دشتستان، دشتی، دیر، دیلم، كنگان ، جم و گناوه. 

نقشه استان بوشهر

تاريخچه استان:

به طوری كه از اسناد و اطلاعات برمی‌آید، این منطقه به علت موقعیت استراتژیكی مناسب برای احداث پایگاه دریایی و بندرگاه، مورد استفاده پادشاهان عیلام قرار می‌گرفت.

در زمان هخامنشیان كه كشور ایران به بیست ساتراپ‌نشین (استان) تقسیم می‌شد، سرزمین بوشهر جزء ساتراپ نشین پارس بود.  مقابر كنده شده بر سطح سنگی جزیره خارك دلیل بر حضور سربازان هخامنشی در استان بوشهر است كه برای نگهبانی از چنین راه طولانی تدارك شده بود.

خلیج فارس به دلیل موقعیت سوق‌الجیشی و به لحاظ اهمیت اقتصادی و بازرگانی‌، در طول تاریخ همواره از سوی كشورها و دولت‌ها برای تبادل علم و ثروت و گسترش قدرت مورد توجه قرار گرفته است.

اولین یورش دولت‌های اروپایی به سواحل خلیج فارس در سال هزار و پانصد و شش میلادی با حمله پرتغالی‌ها تحت عنوان محافظت و حراست از منافع پرتغال در برابر تجار مصری و ونیزی صورت گرفت.

در سال 1013 هجری قمری شاه عباس با انگلیسی‌ها متحد شد و دست پرتغالی‌ها را از خلیج فارس كوتاه كرد.

از سال 1148هجری قمری نادرشاه  بوشهر را كه دهكده‌ای بیش نبود مورد توجه قرار داد و مشغول آماده كردن بوشهر به عنوان یك بندر و اسكله كشتی‌سازی با استفاده از چوب جنگل‌های مازندران شد. همچنین برای تأمین ارتباط جزایر و سواحل خلیج فارس درصدد تأسیس نیروی دریایی برآمد و  لطیف‌خان را به ایالت دشتستان و كاپیتانی كل سواحل خلیج فارس انتخاب و اعزام كرد.این شخص برای تهیه ناوگانی در خلیج فارس‌، بوشهر را مركز دریایی خود قرار داد. در اواخر سلطنت نادر ایران بیست و سه يا بیست و پنج فروند كشتی جنگی در خلیج فارس داشت. بدین ترتیب از زمان نادرشاه بوشهر رو به پیشرفت نهاد و حتی مدتی بندرعباس را نیز تحت‌الشعاع خود قرارداد. پس از قتل نادر در اثر هرج و مرجی كه در ایران پدید آمد، كشتی‌های جنگی توسط حكمرانان و شیوخ اطراف خلیج فارس ضبط گردید. همچنین بندربوشهر و بندرعباس نیز اهمیت سابق خود را از دست دادند. تجار هلندی كه در سال هزار و شش‌صد و بیست و سه میلادی روابط تجاری خود را با ایران شروع كرده بودند پس از قتل نادر ایران را ترك كردند و بصره را مركز تجارت  خود قرار دادند، اما پس از مدتی در اثر دسیسه رقبای انگلیسی و به منظور نزدیكی بیشتر با دهانه خلیج فارس، تأسیسات تجاری خود را به خارك منتقل كردند و در عین حال از پرداخت اجاره بهای خارك به میرمهنا حاكم بندر ریگ و جزیره  خارك خودداری نمودند.

میرمهنا در سال هزار و هفت‌صد و پنجاه و شش به تأسیسات هلندی ‌ها حمله برد، دژ آنها را تسخیر كرد و آنها را از جزیره بیرون راند،  ولی به سبب اینكه در دفعات متعدد بنای سركشی و تمرد از دستورات كریم‌خان زند را گذاشت و مدتی آرامش خلیج فارس را بر هم زد، كریم‌خان او را شكست داد و جزیره خارك و بندر ریگ را تصرف كرد. در همین زمان نفوذ انگلیسی‌‌ها در سواحل و جزایر خلیج فارس و به خصوص سرزمین بوشهر روبه گسترش نهاد و آنها موفق شدند اجازه تأسیس تجارتخانه‌ای را در بوشهر با امتیازات فوق‌العاده‌ به دست آورند.

سلسله قاجاریه كه پس از زندیه روی كار آمد چندان نفوذی در خلیج فارس نداشت، به همین دلیل، رفته رفته نفوذ انگلیسی‌ها در خلیج فارس بیشتر شد و زمام امور خلیج فارس و دریای عمان به دست آنها افتاد و جنرال كنسول در بوشهر مدت بیست سال بر همه خلیج فارس حكمرانی كرد.

در زمان ناصر‌الدین‌شاه ارتش ایران هرات را اشغال كرد و به دنبال آن حالت جنگی بین ایران وفرانسه و انگلیس به وجود آمد. به دنبال این مسئله ناوگان انگلیس در خلیج فارسی مركب از هشت كشتی جنگی و تعدادی ناوگان بخاری و بادی به ایران حمله كردند وجزیره خارك را متصرف شدند. پنج روز پس از آن قوای انگلیسی در حوالی بوشهر  در خاك ایران پیاده شدند و شروع به پیشروی به سوی برازجان كردند. قوای ایران برازجان را تخلیه و عقب‌نشینی كرده بود. بنابراین قوای انگلیس انبار اسلحه و مهمات برازجان را منفجر كرد و سپس به بوشهر بازگشت. سرانجام در نبردی كه در نهم ژانویه هزار و هشت‌صدو پنجاه و هفت میلادی در خوشاب بین ایران و انگلیس رخ داد، انگلیسی‌ها موفق شدند سپاه ایران را شكست دهند. بیش از جنگ اول جهانی بار دیگر دولت انگلیس منطقه بوشهر را مورد تجاوز قرار داد .

رئيسعلي دلواري

 در سال هزارونهصدوسیزده میلادی جنگ سختی بین نیروی انگلیس و دلیران دلواری در گرفت. در جریان این جنگ رئیس علی دلواری و مردم تنگستان و دشتستان نقش برجسته‌ای ایفا كردند. رئیس علی دلواری از مشروطه ‌خواهان بنام جنوب ایران بود كه در سال هزار و دویست و نودو نه هجری قمری در روستای دلوار تنگستان دیده به جهان گشود. در بیست و پنج سالگی به صفوف مبارزین مشروطه‌خواه جنوب ایران پیوست و همكاری نزدیكی را با محافل انقلابی و عناصر مشروطه‌ طلب ایران شروع كرد. با كودتای ضد انقلابی لیاخوف روسی علیه مشروطه‌خواهان در هزار و سی‌صدو بیست و شش هجری قمری و بمباران مجلس شورای ملی و استقرار دیكتاتوری محمدعلی شاه قاجار، رئیس علی به همراه سیدمرتضی علم‌الهدی اهرمی به مبارزه علیه استبداد صغیر پرداخت. در سال هزار وسیصد و بیست و هفت هجری قمری با كمك تفنگچی هاي تنگستانی، بوشهر را از عناصر مستبد وابسته به دربار محمدعلی شاه پاك كرد و اداره گمرك و انتظامات و دیگر ادارات را تسخیر كرد. این كار دلیران تنگستان بر انگلیسی‌ها كه اداره گمرك را در اجاره داشتند گران آمد وآنان برای تضعیف مشروطه‌خواهان و استمرار سلطه بر حیات اقتصادی و سیاسی جنوب ایران به جنگ با دلیران تنگستانی پرداختند و در این راه از دیگر خوانین جنوب ایران یاری جستند. جنگ بین رئیس علی و دلیران تنگستان از یك طرف و انگلیسی‌ها و خوانین متحد آنان از سوی دیگر به طور متوالی و پراكنده تا شوال هزار و سی‌صدو سی‌و سه ه. ق ادامه یافت و انگلیسی‌ها نتوانستند بر رئیس علی و یارانش تفوق یابند. تا این كه درگیر و دار حمله انگلیسی‌ها به بوشهر در شب بیست و سه شوال هزار و سیصد وسی‌وسه ه. ق (سوم سپتامبر هزار و نهصد و پانزده میلادی) هنگامی كه رئیس‌علی در محلی به نام «تنگك صفر» قصد شبیخون به قوای انگلیسی‌ها را داشت، ‌از پشت مورد هدف گلوله یكی از همراهان خائن قرار گرفت و در دم به شهادت  رسید. وی هنگام شهادت حدود سی و چهار سال داشت. مبارزات رئیس علی دلواری برگ زرین دیگری در تاریخ مقاومت دلیر مردان ایران در مبارزه با استعمار است.

مبارزه مردم استان بوشهر بر عليه رژيم طاغوت و حضور گسترده بسيجيان اين مرزو بوم در جهاد با كفار بعثي فصل ديگري  از تاريخ پر افتخار استان بوشهر است.

پس از پايان جنگ و در دوره سازندگي نيز ، استان بوشهر بعلت داشتن نيروگاه اتمي و تاسيسات گازي پارس جنوبي يكي از كانونهاي توجه كشور به شمار مي رود.

 http://boushehr.irib.ir

استان بوشهر

ویژگیهای جمعیت

الف: جمعیت و پراكندی آن

جمعیت استان بوشهر كه در مساحتی حدود 23167 كیلومتر مربع زندگی می كنند در سرشماری 1375 خورشیدی 743675 نفر بوده كه از این تعداد 9/50 درصد در نقاط شهری و 1/49 درصد در نقاط روستایی سكونت داشته و كمتر از یك دهم درصد آنان غیر ساكن بوده اند.

ب: ساخت جنسی و سنی

در این استان در مقابل هر 100 زن 104 نفر مرد وجود داشته است. این نسبت در بین اطفال كمتر از یك ساله برابر 105 و در بین بزرگسالان (65ساله و بیشتر) برابر 107 بوده است.

ج : وضع زناشویی

در مهر ماه 1365 ش در بین جمعیت 10 ساله و بیشتر نقاط شهری استان بوشهر 1/56 درصد از مردان و 4/65 درصد از زنان ، حداقل یك بار ازدواج كرده بودند . این نسبت در نقاط روستایی برای مردان 3/56 درصد و برای زنان 6/63 درصد بوده است. نسبت افراد هرگز ازدواج نكرده در جمعیت ده ساله و بیشتر در نقاط شهری ، برای مردان 9/41 درصد و برای زنان 1/33 درصد و درنقاط روستایی ، برای مردان 3/42 درصد و برای زنان 1/35 درصد بوده است.

د: مهاجرت

منطقه بوشهر به لحاظ موقعیت سوق الجیشی و وجود شركتهای بزرگ نفتی و اجرای طرحهای صنعتی بزرگ مانند نیروگاه اتمی ، كشتی سازی ، نیروی انسانی فعال استانهای مجاور و مناطق دیگر را به خود جذب كرده است. در داخل منطقه نیز جا به جایی جمعیت افزایش یافته است. زیرا به علت كمبود امكانات كشاورزی ، خصوصاً كمبود آب اراضی مورد نیاز و عدم امكانات رفاهی و پائین بودن سطح درآمد كشاورزان مهاجرت روستائیان به مراكز و شهرهای استان صورت گرفته است. به علت نزدیك بودن این استان به شیخ نشینهای خلیج فارس عده ای از اهالی منطقه برای كار و امرار معاش به كشورهای واقع در كرانه جنوبی خلیج فارس و دریای عمان مهاجرت كرده اند.

نژاد :

با توجه به كشفیات باستانشناسی و مدارك مكتوب تاریخی ، معلوم گردیده است كه ایران من جمله استان بوشهر از آغاز رهگذر و محل سكونت نژادها و ملل گوناگونی بوده است ، زبانها و گویشهای مختلفی در این منطقه تكلم می شد . خصوصیات جسمانی متفاوتی در این سرزمین به هم آمیخته است .پیش از ورود و استقرار آریائیان در بوشهر ، نژادهادی بومی دراین منطقه می زیسته اند و مداركی كه از عصرحجر ، كاكولیتیك و برنز (مفرغ ) قدیم باقی مانده است بر این قضیه گــواهی می دهد كه علاوه بر نژاد مدیترانه ای نژادهای دیگر مانند : دراویدی ، سیاه پوست ،سامی ، عیلامی ، عرب درسرزمین بوشهر سكونت داشته اند و فرهنگهای متفاوتی درآنجا به هم اختلاط یافته است.

جغرافیای سیاسی :

استان بوشهر با مساحتی در حدود 23167 كیلومتر مربع بین 27 درجه و 14 دقیقه تا 30 درجه و16 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه و 6&nh2sp; دقیقه تا 52 درجه و 58 دقیقه طول شرقـــی از نصف النهار گرینویچ در جنوب ایران واقع گردیده است . این اسنان از شمال به استان خوزستان و قسمتی از استان كهلیكویه و بویراحمد ، از جنوب و مغرب به خلیج فارس و قسمتی از استان هرمزگان و از شرق به استان فارس محدود می گردد .استان بوشهر دارای 8 شهرستان به نام های :

بوشهر (مركز استان ) ، تنگستان ، دشتستان ، دشـتی ، دیر ، كنـگان و گنـاوه و دارای 17 بخـش و 36 دهستــان می باشد و طبق آخریـن سرشـماری (1375 خورشیدی) جمعیت كل استان به 743675 نفر می رسد

آب و هوا :

عوامل متعددی از جمله كمی ارتفاع قرار گرفتن در محدوده عرض های جغرافیایی پایین ، مجاورت با دریا، وزش بادهای گرم جنوب غربی و بادهای گرم و مرطوب دریایی و عبور پاییزی زمستانی سیكلون های سودانی و مدیترانه ای از عوامل عمده تعیین كننده وضعیت اقلیمی منطقه می باشند.

این منطقه به دلیل نزدیكی به خط استوا و كمی ارتفاع به طور كلی دارای آب و هوای گرم ( نوع بیایان كناری ) است كه در داخل استان گرم و خشك و در سواحل گرم و نمناك است. حداكثر مطلق دمای استان 5/52 درجه سانتیگراد و حداقل مطلق درجه حرارت به 1- درجه سانتیگراد می رسد میانگین دمای سالانه بوشهر 7/25 درجه سانتیگراد است . تغییرات فصلی درجه حرارت نیز تابع تغییر تابش خورشید در طول سال است اختلاف درجه حرارت در ماه های زمستان و تابستان نسبتا" زیاد و حدود 2/19 درجه سانتیگراد است بین فصول زمستان و پاییز و بهار و تابستان اختلاف كم تری مشاهده می شود.

میانگین بارش سالانه استان بوشهر 220 میلیمتر است این بارندگی ها در فصول پاییز و زمستان روی می دهد، به طور كلی استان بوشهر 6 ماه از سال گرم، دو ماه تقریبا" معتدل تا سرد و حدود چهار ماه از سال معتدل تا گرم می باشد. نم موجود در ساحل دما را تا حدودی متعادل می كند اما در صد رطوبت در برخی از ماه ها چنان بالا می رود كه به حد اشباع می رسد. در این حالت هوا از فعل انفعالات می افتد و یك هوا دم كرده و كم تحركی به وجود می آورد كه اصطلاحا" به آن شرجی می گویند.

چشمه ها :

در این استان تعدادی چشمه های گوگردی و آب شیرین وجود دارد كه مهم ترین آن ها عبارتند از :

1- چشمه های گوگردی دامنه های شرقی دشت برازجان ( چشمه آب گرم دالكی ) كه آب آن ها دارای تركیبات گوگردی است . این چشمه ها به رودخانه دالكی می ریزند.

2- چشمه های آب گرم منطقه اهرم از جمله چشمه آب گرم آقا میراحمد كه به علت عمق زیاد برای معالجه بیماری های پوستی بسیار مورد توجه است.

3- چشمه آب اباد اهرم

4- چشمه های آب شیرین ناحیه خائیز اهرم كه تعداد آن ها نسبتا" زیاد بوده و دارای كیفیت بسیار خوبی هستند، چشمه زیبای بنیان پر آب ترین چشمه این ناحیه می باشد.

5- چشمه های منطقه فاریاب كه از به هم پیوستن آب ان ها رود فاریاب و آبشار زیبای فاریاب تشكیل می شود مهم ترین چشمه این منطقه چشمه تنگ فاریاب سات كه اهالی روستای فاریاب برای آبیاری باغ های خود از ان استفاده می كنند .

علاوه بر چشمه های فوق چشمه كوچك تر و كم آب تر در نواحی دشتستان و جم و ریز وجود دارد همچنین در نزدیكی روستای زیراه سعد آباد آثار یك رشته قنات قدیمی كه به صورت یك آبشار حداكثر دو متری در دره حاصلخیز و زیبا كه خود ایجاد كرده سقوط می كند . همراه با پوشش گیاهی آن منظره زیبایی را به وجود آورده است.

جنگل ها و مراتع :

وسعت پوشش جنگلی استان بوشهر 334200 هكتاراست كه 94/18 در صد از كل وسعت منابع طبیعی استان را تشكیل می دهد. با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی حاكم بر منطقه در حال حاضر جنگل های استان عموما" جنبه حفاظت شده داشته و اصولا" مورد بهره برداری قرار نمی گیرند.

مراتع :

وسعت كل مراتع استان بوشهر در حدود 1/1 میلیون هكتار می باشد كه شامل مراتع دشتی و كوهستانی است. قریب 600 هزار هكتار از این مراتع در حاشیه خلیج فارس قرار دارد كه به علت شوری شدید خاك و وجود گیاهان نامرغوب ( از لحاظ تعذیه دام ) قابلیت استفاده چندانی ندارند ولی در فصول زمستان و اوایل بهار چشم اندازی خیره كننده در بسیاری از نقاط استان ایجاد می كنند.

بقیه مراتع استان كه حدود 1/1 میلیون هكتار می باشد از نظر عوارض طبیعی به دو قسمت تقسیم می گردد. یكی مراتع دشتی حاشیه خلیج فارس تا ارتفاع 70 متر كه دارای شیب كم و بسیار یك نواخت می باشد. در بخش ساحلی، به دلیل بالا بودن سطح سآب های زیرزمینی گیاهان شور پسند سالسولا پوشش عمده را تشكیل می دهد و به تدریج كه به طرف ارتفاعات كم پیش می رویم گیاهان دیگری مانند اتریپلكس و سالكورنیا جای گزین می گردند. ناحیه شمالی و شرقی استان از ارتفاع تقریبی 70 بالاتر كه دارای آب و هوای ملایم تر می باشد، از تنوع گیاهی بهرتی برخوردار است پوشش گیاهی این مراتع را عمدتا" گیاهان علفی با گونه غالب بهمن و انواع لگم های گرمسیری از قبیل یونجه، شبدر، ماشك گل خوشه ای نوعی اسپرس و غیره همراه با گونه های بوته ای خانواده بقولات مانند:

گون، اتنگرس و نوعی درمنه و گونه های درختی و درختچه ای مانند : كنار، بنه، بادام كوهی و كلخنگ تشكیل می دهد.

چشم اندازهای كوهپایه ای :

در استان بوشهر رویش گیاه همزمان است با فصل مرطوب ( فصل بارندگی ) به همین جهت در كوهپایه های منطقه دشتستان، تنگستان دشتی و جم و ریز در فصول پاییز، زمستان و اوایل بهار پهنه های وسیعی از گل های رنگارنگ و مراتع سرسبز و زیبایی به وجود می آید كه در نوع خود بی نظیر است این مناظر را می توان در مسیر جاده اهرم، برازجان ن كوهپایه های خورموج، پشتكوه، اطراف زیارت و محدوده كوهستانی شهرستان گناوه با كهكیلویه مشاهده كرد.

بادهای محلی :

در واقع قسمتی از همان توفان های خلیج فارس هستند كه در اثر اختلاف فشار بین بیابان عربستان و ارتفاعات جنوب ایران ( زاگرس) در ایران در فصول مختلف پدید می آید این بادها تقریبا" در تمام سواحل خلیج فارس می وزند و درنقاط مختلف فارس دارای اسامی متفاوت هستند بنا به مقتضیات زمانی یعنی فصول وقوع آنان و تصور ذهنی دریانوردی در خلیج فارس انجام می شده و خطرات ناشی از آن به نام های گوناگون معروف است كه مهم ترین آنان ها عبارتند از :

لیمو ( یا لحیمر ) لچیزب، باد شمال، باد سهیلی ، باد غبوب، باد تریه، باد سبعه، باد پیرزن و ... وقوع بیشتر این بادها در فصل پاییز و زمستان است.

در استان بوشهر تعدادی رودخانه های دائمی و فصلی وجود دارد علاوه بر آب های سطحی تعدادی چشمه های گوگردی و آب شیرین در اطراف برازجان و اهرم وجود دارد كه برخی از آن عبارتند از چشمه های گوگردی دامنه های شرقی دشت برازجان ( اطراف دالكی ) چشمه های آب گرم منطقه اهرم، چشمه های آب شیرین خائیز كه تعداد آن ها نسبتا" زیاد و دارای كیفیت بسیار خوبی هستند ، چشمه های منطقه فاریاب كه از به هم پیوستن آن ها رود فاریاب تشكیل می شود و مهم ترین چشمه این منطقه چشمه تنگ فاریاب است.

جغرافیای اقتصادی :

وضعیت و جایگاه صنعت استان :

از مهمترین شاخصه هایی كه می تواند جایگاه صنعت استان را در مجموع صنعت كشـــــــــــــور مشخص نماید تعداد كارگاههای بزرگ صنعتی ، میزان استغادل سرمایه گذاری >، ارزش افزوده و بهــره وری نیروی كار است كه طی دهه های گذشته وضعیت این شاخص ها در سطح استان به شرح ذیل بوده است نرخ رشد اشتغال در بخش صنعت استان در دو مقطع 1365 و 1375 برابر 5/28 و 4/101 درصد در سال 1365 به طور قابل توجهی بیش از متوسط كل كشور می باشند و سهم اشتغال بخش صنعت از 9/4 درصد در سال 1365 به 1/6 درصد در سال 1375 افزایش یافته است . تعداد كارگاههای بزرگ صنعتی استان طی سال های 73 ـ 1355 در حدود 6 برابر افزایش یافته و میزان اشتغال در این واحد نیز نزدیك به 5/4 برابر افزایش یافته است سهم تعداد كارگاههای بزرگ صنعتی استان از كل كشور طی دوره فوق دائماً رو به افزایش بوده است .

ارزش افزوده كارگاههای بزرگ صنعتی استان به قیمت جاری طـــــــی سال های 73 ـ 1353به طور متوسط سالیانه در حدود 26 درصد رشد داشته است. كمبود شدید تأسیسات زیر بنایی ، تسهیلات و تجهیزات شهری . خدمات آموزشی. بهداشت و درمان . كمبود نیروی انسانی متخصص و از همهمهمتر دوری از مراكز تصمیم گیری كشور و نقش ناچیز آن در سلسله مراتب در قبل و بعد از انقلاب اسلامی موجبات توسعه یافتگی مور نظر یا انتظار صنعت را در استان فراهم نیاورده است. علی رغم عوامل فوق مهمترین دلیل عقب ماندگی بخش صنعت در استان ، سهم بسیار پائین وناچیز سرمایه گذاری بخش عمومی در استان است . بیش از نیمی از اشتغال زایی بخش صنعت در كشور از طریق شركت های دولتی انجام شده است در حالتی كه ظرفیت اشتغال زایی بخش عمومی در استان بوشهر نزدیكبه 4درصد بوده است . علی رغم بهبود نسبی گسترش صنعت خصوصاً صنایع كوچك در استان طی دو دهه اخیر تغییر محسوسی در سهم شاخص های بخش صنعت استان از كل كشور ایجاد نشده است . كه البته با در نظر گرفتن سهم ناچییز بخش عمومی در اشتغال و ارزش افزوده و سرمایه گذاری، عقب ماندگی بخش صنعت استان كاملاً طبیعی به نظرمی رسد . با توجه به قابلیت هایی كه در پی می آید سرمایه گذاری هر چه بیشتر بخش عمومی و خصوصی را در بخش صنعت استان اقتضا می نماید.

روند تغییرات سیرتوسعه صنعتی :

صنعت در استان بوشهر در آغاز راه جوان است و بر اساس آمارهای موجود قبل از پیروزی انقلاب اسلامی تعداد 17 واحد صنعتی با سرمایه گذاری یك میلیارد ریال در استان راه اندازی شده كه منجر به اشتغال 1363 نفر گردیده است ، عمده اشتغال صنعتی استان در قبل از پیروزی انقلاب واستقرار نظام جمهوری اسلامی مربوط به شركت های صنعتی دریایی ایران (صدرا)‌ و كارخانه اعتمادیه بوشهر و مابقی مربوط به چند واحد یخ سازی و چند واحد گچ بری سنتی می باشد.بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی در ده سال 1367 ـ 1358 تعداد 143 واحد صنعتی با سرمایه گذاری 10 میلیارد ریال به بهره برداری رسیده كه منجر به اشتغال 1689 نفر گردیده است غالب واحدهای به بهره برداری رسیده طی این دوره زمانی ، واحدهای تولیدی درب و پنجره سازی آهنی و آلومینیمی ، بلوك و موزائیك ، مصنوعات چوبی و گچ بزی سنتی بوده است .

از قبل از پیروزی انقلاب اسلامی تا پایان سال 1367 غالباُ تعداد 248 فقره موافقت اصولی جواز تأسیس ) با پیش بینی سرمایه گذاری 58 میلیارد ریال و پیش بینی اشتغال 133 نفر صادر گردیده كه در سال های بعد به ثمر نشسته و تبدیل به واحدهای صنعتی دایر گردیده اند . در طی برنامه اول توسعه اقتصادی و اجتماعی كشور همزمان با آغاز دوران سازندگی و بهدنبال شكل گیری نسبی صنعت در استان بوشهر صنعت در این دوره سرعت بیشتری یافته به طوری كه در طی برنامه 124 واحد تولیدی با سرمایه گذاری 4/36 میلیارد ریال به بهره برداری رسیده اند كه منجبر به اشتغال 2039 نفر گردیده است . بیشترین سرماهی گذاری صنعتی در این دوره متوجه صنایع غذایی مرتبط با صنایع شیلاتی (شامل بسته بندی خرما و فراورده های جانبی آن ) بوده است . طی این برنامه تعداد 438 فقره جواز تأسیس با سرمایه گذاری ثابت 2/584 ملیلیارد ریال صادر گردیده است .

طی برنامه دوم توسعه ، تعداد 153 واحد تولیدی با سرمایه گذاری 165/150 میلیارد ریال به بهره برداری رسیده كه منجر به اشتغال 3078 نفر گردیده است . 8/21 درصد اشتغال ایجاد شدهدر بخش صنایع نساجی و جرم ، 9/19 درصد در بخش صنایع غذایی و دارویی 9/18 درصد در بخش صنایع خودرو و نیز محركه 15 دوره تعداد 494 فقره جواز تأسیس با سرمایه گذاری ثابت 11/1248 میلیارد ریال و پیش بینی تعداد كل جواز تأسیس صادره در سال 1378 ، 153 واحد تعداد پروانه بهره برداری 45 فقره ، میزان سرمایه گذاری انجام شده 32759 میلیون ریال و تعداد اشتغال 471 نفر بوده است . گرایش سرمایه گذاری بخش خصوص در استان بوشهر در سال 1378 بیشتربه سمت صنایع غذایی ، كانی غیر فلزی و سلولزی و شیمیایی بوده است . بیش از 80% تعداد واحدها نزدیك به 93درصد سرمایه گذاری پیش بینی شده و بیش از 83 درصد اشتغال پیش بینی شده واحدهایی كه در سال 1378 جواز تأسیس گرفته اند مربوط به 3نوع صنعت مذكور بوده است . تعداد واحدهای فعال استان تا پایایان آبان ماه سال 1379 . 264 واحد با مجموع سرمایه گذاری 170025 میلیون ریال و اشتغال 5564 نفر افزایش یافته است .

عمده واحدهای فعال استان به تفكیك توزیع میزان سرمایه گذاری انجام شده در شهرستان ها عبارتند از :

51 درصد در شهرستان كنگان ، 2/4 درصد شهرستان دیر ، 2/3 درصد در شهرستان دشتی 2/1 درصد در شهرستان تنگستان و 6 درصد در شهرستان گناوه .توزیع میزالن سرمایه گذاری انجام شده بر حسب نوع صنعت عبارتند از 5/25 درصد صنایع غذایی و دارویی ، 22 درصد صنایع شیمیایی ، 90/12 درصد صنایع كانی غیر فلزی ، 2/11 درصد صنایع خودرو و نیروی محركه ، 85/10 درصد نساجی و چرم ، 7/9 درصد صنایع سلولزی ، 2/5 درصد صنایع فلزی ، 6/2 درصد صنایع ماشین سازی و تجهیزات 4% درصد صنایع ریخته گری و 3% درصد در صنایع برق و الكترونیك مهم ترین محصولات تولیدی شركت های صنعتی فعال استان بوشهر شامل انواع ماكارونی ، آرد ، بستـه بندی ، خرما ، عمل آوری ماهی و میگو ، كسر و تن ماهی ، كیك و كلوچه ، محصولات جانبی خرما ، تولیدات انواع تور ماهی گیری ، چرم مصنوعی ، رنگ و رزین ، نایلون و نایلكس ، دستمال كاغذی ، پوشك كامل بچه ، نوار بهداشتی و گونی ، حصیر ،‌انواع قطعــــات فایبر گلاس ، قایق فایبر گلاس ، تولید و تعمیر كشتی&nh2sp; ، ساخت سكو ، تولید انواع شوینده ها ، تولید خوراك میگو می باشد كه عمدتاً در دو شهرستان بوشهر ودشتستان قرار دارند . عمده ترین محصولات صادراتی واحدهای تولیدی استان نیز شامل حصیر پلاستیكی ، كنسر و تن ماهی ، میگو منجمد شده ، نوار بهداشتی ، دستمال كاغذی ، نایلون و كیسه فریزر ، متانول ، انواع میگو پرورشی و دریایی با سر و بدن ، گونیهای پلاستیكی و شن شكتر و غیره می باشد.

در سال 1378 مقدار و ارزش از میان كل صادرات كالاهای غیر نفتی به ترتیب سهمی معادل 15/1 ، 5/2 درصد را دارا بوده است .كنسرو ماهی با اختصاص 6/43 درصد و حصیر پلاستیكی با 40/1 درصد به ترتیب بیشترین و كم ترین سهم از مجموع كل صادرات را بخود اختصاص داده اند. آمار صادرات كالاهای صنعتی نشان میدهد كه به لحاظ قابلیت های استان در بخش پیلات می توان با راه اندازی و بهره برداری صنایع تبدیل و فن آوری در صنایع پسلاتی ارزش افزوده بالایی را در این بخش ایجاد نمود.

وضع موجود محورهای توسعه صنعتی :

موقعیت جغرافیایی و شرایط آب و هوایی استان علی رغم ایجاد برخی محدودیت ها در توسعه بخش صنعت در استان ظرفیت های بالقوه ای را در برخی زمینه ها خصوصاً آن جا كه به شرایط طبیعی استان مربوط می شود ایجاد كرده است . با توجه به وجود طولانی ترین ساحل در كشور و كشت گسترده غیلات در استان طی سال های اخیر بیشترین سرمایه گذاری در صنایع غذایی مرتبط با صنایع شیلاتی و غیلاتی صورت گرفته است . واحدهای عمل آوری میگو به واسط ارز آوری و سود مناسبی كه دارند توسعه فوق العاده ای داشته و توسعه مزارع پرورش میگو در استان كه هر ساله از بازدهی بیشتری نیز برخوردار می شوند چشم انداز توسعه هر چه بیشتر واحدهای عمل آوری را در استان طی سال های آینده بهتر نموده است . بیشترین میزان سرمایه گذاری ریالی پس از بخش صنایع غذایی به منسوجات و كانی های غیر فلزی اختصاص داشته است . امكان تأمین مواد اولیه ساخت منسوجات به دلیل گسترش واحدهای پتروشیمی در كشور و نیاز استان و سایر استان های ساحلی به صنایع مرتبط با دریا سرمایه گذاری در تولید تور ، نخ تابیده و طناب پلاستیكی را افزایش داده است .

هنرهای سنتی :

هنرهای سنتی استان بوشهربه دلیل دوربودن از مركز وهمچنین نبودن مواداولیه در منطقه، معدود و تنها شامل رشته های زیر است:

حصیر بافی ،عبابافی ، منبت ، گره سازی( گره سازی امروزدیگر رایج نیست ) گلیم ،گبه،قالی و جاجیم و رشته های گلیم و گبه به دلیل اینكه از بازارخوبی بهره مند است فعـــالمی باشد ، اماعبا بافی رو به فراموشی است. سفال گری به دلیل نبودن بودجه كافی در دسترس هنرمندان و دور بودن از مركز از كیفیت خوبی برخوردارنیست .هنرهای سنتی در این منطقه انگشت شمار است، اما در بیشتر روستاهای شهرستانهای دشتی ، دشتستان گناوه، كنگان و دیر به گبه بافی مشغولند.در گبه بافی ، روستای شول شهرستان گناوه از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا قدمت بیشتری درگبه بافی دارد.گبه های شول به كشورهای حوزه خلیج فارس و حتی اروپا صادر می شود.نقشه هایگبه های صادراتی توسط شركت ها سفارش داده می شود و نقش هایی است كه مورد پســند بازار اروپا است و ریشه در گبه بافی محلی ندارد.

اما بعضی از بافندگان كه نقشهای اصیل را نسل به نسل به خاطر سپرده ا ند و این گبــــــــــــه هادر خانه هاشان دیده میشود . درقدیم پشم ها و نخهای گبه رنگ نمی شد وبه رنگ طبیعـــــــــیخود پشم می بافتند و به آن گبه خود رنگ می گفتند.جاجیم بافی در استان بوشهر به گبه و قالی از بازار اقتصادی خوبی برخوردار نیست اما هنرمندان آنرا برای خودشان می بافند و همینطور اهالی برای جهزیه به فرزندانشان از هنرمندان خریداری می كنند .حصیربافی در منطقه : دستاوردهای هنرمند حصیربافی در اكثر خانه های بوشهر دیده می شود ، اما از قیمت كمی برخوردار است و جواب نیاز هنرمندان رانمی دهد و هنرمندان به ناچار برای كسب وامرار معاش مجبورند به كار دیگری مشغول شوند .عبا بافی : به دلیل اینكه تعداد استادكارها اندك است رو به انقراض است و اكثر هنرمندان آن افراد مسن هستند و نیروهای جوان مایل به فراگیری این صنعت نیست .سفالگری : این رشته در این منطقه بیشتر است و نوآوری در آن مشاهده نمی شود و اكثر همت كارگاه های سفالگری صرف ساختن قلیان می شود ، زیرا هنـرمندان با این دستاوردها امــرار مـعاش می كنند وجز این درآمد دیگری ندارند و غالبا بدلیل اینكه بودجه ندارند ، دست ساخت های آنان نیز تنوع خاصی ندارد ،در صورتی كه همه آنان مشتاقند تاآنچه راكه درذهن دارند دركوره هاشان مشاهده كنند و خلاقیت خویش را در این دستاوردها به معرض نمایش بگذارند .

گبه و قالی :

شاخص ترین محصول صنایع دستی استان بوشهر نوعی فرش بنام گبه است . علاوه برآن بافت انواع قالی و قالیچه در تقاط مختلف روستایی در میان عشایر ساكن در روستاها رایج می باشد .در استان بوشهر بافندگان به دو قشر تقسیم می شوند . یك عده بافندگانی هستند كه مواد اولیه را به سرمایه خوشان تهیه می كنند و می فروشند كه از وضعیت اقتصادی خوبی برخوردارند . قشر دیگر به صورت دستمزدی كار می كنند و مواد اولیه را از سایر منابع تحویل می گیرند . سابقه تاریخی : در هر جاكه دام وجود داشته است ، انسان به كاربرد پشم گوسفند پی برده و بعدها بافت گبه و گلیم درهمان مناطق معمول شده است ، روستای شول قدمت دیرینه در گبه بافی دارد. بعد از آن سرمك ، رود فاریاب ، ده كهنه و غیره

مشخصات یك گبه مرغوب :

1-دار محكم باشد .

2-چله كشی به خوبی انجام شده باشد .

3-گره باید محكم زده شود .

4-شانه به خوبی زده شود .

5-نخی را كه بعد از گره زدن می بافند ، به اصطلاح زنجیری ، كه درروستای شول به آن تپ كو می گویند به خوبی بافته شود و روی آن شانه زده شود .

نقوش و رنگهای گبه :

در این منطقه طرح ها بیشتر الهام گرفته از طبیعت است كه در محل زندگی آنان وجود دارد ، مانند نقش بز ، پرنده و درخت كه در قالی و گبه ها دیده می شود . ممكن است به صورت طرح بندی باشد ، یعنی یك قطعه از طرح در سر تا سر فرش چه در طول چه در عرض تكرار شده باشد . طرح هندسی هم در بافته ها یشان دیده می شود گبه های این مناطق صادراتی هستند و برای كشورهای اروپایی سفارش می گیرند . گبــه های امروزی با استفاده از طـرح ها و نقش های كه به بافندگان داده می شود آماده می شود و طرح ها اصالت دیرین را ندارند . در گذشته همه گبه ها به رنگ خود پشم بافته می شد و رنگ دیگری نداشت .

نقش های گبه در روستای شول:

1-نقش دو لوزی سماور

2-نقش وسط چنگ

3-ماه و آفتاب

4-نقش حسین خانی

5-نقش كنگره ای

6-چنگ

7-قلیونی (محل اتصال دو لوزی را قلیونی می گویند)

8-نقش چنار

9-بغل خوسی

10- نقش ساده شده حیوان مانند نقش آهو كه به آن شكال می گویند .

نقش های موجود در روستای كلمه :

1-ناظم

2-گل حاشیه و چهار شاخه

3-سراب

4-نقش بلبل

5-نقش تجریه ی حیوان

6-نقش كبك روی كوه

7-نقوش شطرنجی

گلیم :

گلیم یكی از بافت های داری است كه دراكثر نقاط كشورمان بافت آن رایج است . روستای شنبه از توابع شهرستان دشتی و روستای سرمك از توابع شهرستان دشتی بخش جم و ریز از توابع شهرستان كنگان و بسیاری از روستاهای استان بوشهربه گلیم بافی مشغولند . نقوش گلیم غالبا هندسی است ، اما در بعضی از مناطق مانند روستای سرخره (دشتستان) گلیم نقش دار ندارند و به صورت راه راه می بافند . رنگ گلیم متنوع است و به رنگهای مختلف می بافند .گاهی اوقات پشم را با رنگ گیاهی رنگ میكنند . مثلاً از پوست گردو رنگ قهوه ای می گیرند و از گل درخت گز رنگ قرمز می گیرند.

نقوش روستای شنبه :

نقوشی حوضی ،چنگ ، تهرانی كوچك ، تهرانی بزرگ ، كشكولی ، دانه بیگی نقش خراسانی.نقوش روستای سرمك آقاجاری ، نیم خانه ، انگلیسی ، نصف حوض ، بحرونی ، خشت.تگین : نوعی گلیم است كه این محصول مخصوص پختن نان است یعنی وسایل و ردنه زدن خمیر را بر روی تگین می گذرند و بر روی آن می نشینند و نان درست می كنند.

عبا بافی :

عبا بافی از رشته های صنعت نساجی است كه روزگاری در ایران و به ویژه در مناطق روستایی دارای گستردگی فراوانی بوده است . این صنعت در پاره ای از نقاط استان بوشهر مانند روستاهای تنگ ارم ، بنار آزادگان، زیارت ، سعدآباد ، بردخون ، كردوان سفلی و علیا و حومه شهر اهرم رایج بوده كه علاوه بر تأمین نیازهای روستاهای استان به كشورهای حوزه خلیج فارس نیز صادر شده است . در حال حاضر (زمستان 1375) ارزش تولیدات عبا در سال بیش از000/216/000 ریال می باشد و تنها در سال گذشته مبلغ 000/108 مارك درآمد ارزی برای كشور داشته است .

نقوش و رنگها :

در این بافت نقشی وجود ندارد . به صورت ساده بافته می شود رنگ قهوه ای ، كرم رنگ . به ندرت مشكی است .

جاجیم :

جاجیم جزء فرآورده هایی است كه به كمك دستگاه بافندگی چهار ورودی بافته می شود . نوع دستگاه آن در مناطق مختف با هم تفاوت دارد. مثلاً در منطقه سرخره روستای شهرستان دشتستان با دار قالی جاجیم می بافند و تفاوت آن با دار قالی این است كه به آن چهار ورد اضافه می كنند.در منطقه ممریز روستای شهرستان دشتی دستگاه جاجیم بافی مختص به جاجیم است . در منطقه عیسوند دستگاه بافندگی جاجیم مانند دستگاه بافندگی عبا است .

نقوش و رنگها :

نقوش جاجیم بیشتر به صورت راه راه یا چهار خانه است و بعد از بافت روی آن را هم به سلیقه خود تزئین می كنند و به رنگهای مختلف بافته می شود.

حصیر بافی :

حصیر بافی یكی از قدیمی ترین صنایع دستی و شاید كهن ترین آنهاست كه به عنوان منشأ نساجی شناخته می شود و در بسیاری از كشورهای جهان به ویژه آن دسته از ممالكی كه به مـــواد اولیه مورد نیاز این رشته دسترسی دارند مرسوم و متداول بوده است .امروزه در مناطق مختلف كشورمان كه دسترسی به برگ درخت خرما ، ساقه گندم ، نی و تركه وجود دارد ، محصولات این رشته به صورت حصیر بافی ، سبد بافی ، مروار بافی ، تركه بافی ، چم بافی و چیغ بافی رایج است . در استان بوشهر به دلیل فراوانی برگ و الیاف خرما و گیاهان خودرو شبیه ساقه گنــــــدم كه در اصطلاح محلی خاكه نامیده می شود. از دیر باز تولید انواع محصولات حصیری به منظور استفاده محلی و فروش در سایر بازارها در حد گسترده ای رایج بوده است و امروزه به دلیل جایگرینی محصولات كارخانه ای وعدم ثبات بازار فروش این محصولات از تولید آنها كاسته شده است و بیشتر به منظور مصرف داخلی روستائیان تهیه می گردد. تعداد صنعتگران شاغل در این رشته در استان بوشهر بالغ بر 800 خانوار می باشد . ارزش تولیدات حصیری در سطح استان تنها در سال گذشته بالغ بر 000/000/64 ریال بوده است . در روستــاهای تابعه گناوه ، دشتستان ، دشتی ، تنگستان و كنگان حصیر بافی رایج است . نقوش و رنگها : برای رنگ كردن برگ نخل جوهر رنگی از عطاری تهیه می كنند كه نام آن بقم است .

بقم به چند رنـــــــگ وجود دارد و به رنگهای سبز ، آبی ، بنفش و نارنجی . بقم را با زرد چوبه مخلوط می كنند تا رنگ آن جلای بهتری داشته باشد و روشنتر شود و برای اینكه رنگ تیره تر یا روشنتر شود مقدار زردچوبه را كم یا زیادتر می كنند.نقش ها در حصیر یا سبد و دیگر محصولات ذهنی بافته می شود و به صورت لوزی های كنگره دار و هندسی بافته می شود.محصولات: مهمترین محصول حصیری استان بوشهر كه هم از نظر اقتصاد خود مصرفی دارای اهمیت ویژه ای می باشد و هم در گذشته در امارت متحده عربی دارای بازار مناسبی بود. نوع فرش حصیری به نام تك است كه معمولاً به عرض ده سانتی متر بافته می شود و سپس به اندازه عرض مورد نظر قطعات ده سانتی حصیری در كنار یكدیگر دوخته می شود. از این محصول به منظور پوشش سقف كپرهای روستایی نیز استفاده می شود زیرا به دلیل نوع بافتنش به راحتی آب باران را از خود عبور می دهد. محصول دیگر به نام مغرف كه نوعی زنبیل كوچك است .تویزه محصول دیگری است كه دارای قابی دایره ای شكل است و بیشتر به عنوان جای نان مورد استفاده قرار می گیرد.تلی محصول دیگری كه ظرف مناسبی برای نگهداری گندم ، جو و سایر حبوبات و غلات است .

سپك : ظرفی سینی مانند است و برای پاك كردن گندم مورد استفاده قرار می گیرد.

كنده :جای نگهداری میوه است .

چاكان: سبدی برای جمع آوری خرما است و به عنوان كفه ترازو و نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

بادبزن : كه در انواع مختلف كوچك و بزرگ و ریز و درشت با تزئین و نوار دوزی رنگی بافته می شود.

طناب : كه برای بالا رفتن از درخت خرما یا بالا كشیدن دلو آب از چاه مورد استفاده قرار می گیرد.

كلاه حصیری: در اندازه های مختلف و به صورت ساده یا رنگی بافته می شود.

ادامه مطلب

استان بوشهر يكي از جنوبي ترين استانهاي كشور است كه در  جنوب غربي ايران و در فاصله 27 درجه و 18 دقيقه تا 30 درجه و 14 دقيقه عرض جغرافيايي و 50 درجه و 8 دقيقه تا 52 درجه و 57 دقيقه طول جغرافيايي واقع گرديده است. اين استان از شمال به استانهاي خوزستان و كهگيلويه و بويراحمد، از جنوب به خليج فارس و استان هرمزگان، از مشرق به استان فارس و از غرب به خليج فارس محدود بوده و با 625 كيلومتر مرز آبي، طولاني ترين همسايگي را با آبهاي نيلگون خليج فارس دارد  .
     استان بوشهر با 5/23167 كيلومتر مربع وسعت حدود 4/1 درصد از مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده و از اين لحاظ هفدهمين استان كشور محسوب مي گردد . در سال 1385 استان بوشهر داراي 9 شهرستان شامل بوشهر، تنگستان، دشتستان، دشتي، كنگان، دير، گناوه ، ديلم و جم ونيز 22 بخش، 43 دهستان و 29 شهر بوده است. تعداد آباديهاي استان نيز 878  مورد بوده است . جمعيت استان 886267 نفردر سال 1385  بوده است كه 16/65 درصد آن شهرنشين و 23/34 درصد آن روستايي و 61/0 درصد آن غير ساكن مي باشند . نرخ رشد جمعيت در استان بين سالهاي 1385- 1375 برابر 77/1 مي باشد . 43/86 درصد از جمعيت استان باسواد هستند و نرخ اشتغال 94/90 مي باشد  .

بيش از 99 درصد ساكنين استان را مسلمانان تشكيل مي‌دهند كه اكثريت آنها نيز شيعه مي‌باشند.  مسلمانان اهل تسنن در شهرستانهاي بوشهر ، كنگان ، دير سكونت دارند . حدود 15/0 درصد از ساكنين استان بوشهر را اقليت‌هاي ديني خصوصاً زرتشتي تشكيل مي‌دهندو شمار معدودي كليمي و مسيحي نيز دراستان زندگي مي‌كنند .
    زبان و گويش اكثر مردم استان بوشهر فارسي است . زبان عربي بعد از زبان فارسي رايج‌ترين زبان ساكنين شهرها و روستاهاي ساحلي در شهرستانهاي كنگان ، دير ، گناوه و جزيره شيف در شهرستان بوشهر مي باشد . زبان تركي نيز زبان رايج عشاير استان است و بيشتر در مناطق دشتستان و دشتي رواج دارد .
قديمي‌ترين نشانه‌هاي بدست آمده از سكونت انسان در سرزمين بوشهر، به عهد عيلامي و تمدن بين‌النهرين برمي‌گردد. در زمان مادها در آغاز سده هشتم قبل از ميلاد سرزمين بوشهر جزء يكي از ايالتهاي جنوب غربي آن دولت بوده و در زمان حكومت هوخشتره جزو ساتراپ‌نشين چهاردهم دولت ماد بوده است. از دوره هخامنشيان آثار با ارزشي در اطراف شهر برازجان كشف شده است . در دوره ساسانيان و در زمان اردشير بابكان شهر و رام اردشيري در دو فرسنگي شهر بوشهر بنا نهاده شد كه اكنون خرابه‌هاي آن به نام ريشهر معروف است . شهر بوشهر در گذشته به اسامي ليان، ريشهر ، راشهر ، انطاكيه ، بندر نادري يا ابوشهر ناميده مي شده است .
از اواخر قاجاريه تا سال 1316 كشور ايران به 27 بخش تقسيم شده بود كه بوشهر ، بنادر و جزاير خليج فارس يكي از اين بخشها محسوب ميگرديد . از اين سال در تقسيمات جديد كشوري ، بوشهر و توابع آن يكي از شهرستانهاي استان هفتم محسوب شده و جزء قلمرو استانداري فارس گرديد. در سال 1339 تغييراتي در تقسيمات سياسي كشور داده شد و بوشهر و توابع آن به نام فرمانداري كل بنادر و جزاير خليج فارس به مركزيت بوشهر از استان فارس جدا گرديد . در اوايل دهه 1340 اين فرمانداري كل و فرمانداري كل بنادر و جزاير درياي عمان تحت عنوان فرمانداري كل بنادر و جزاير خليج فارس و درياي عمان ادغام گرديد . در آذر ماه سال 1346 اين فرمانداري كل به استان ساحلي تغيير نام يافت و بوشهر و توابع آن زير نظر استانداري ساحلي به مركزيت بندر عباس قرار گرفت . در آذر ماه سال 1349 شهرستانهاي بوشهر و دشتستان تحت عنوان فرمانداري كل بوشهر از استان ساحلي منتزع گرديد و نهايتاً در تاريخ 9/7/52 استان بوشهر با دو شهرستان بوشهر و دشتستان تشكيل و پس از سالها بوشهر قلمرو ويژه خود را بدست آورد .
قرار گرفتن 5/67 درصد ذخائر گازی کشور در استان بوشهر و نیز وجود سایر منابع نفتی و ذخائر معدنی غنی باعث سرمایه گذاری های کلان دولت و نیز حضور شرکتهای خارجی شده است . بجز وجود منابع عظیم آبزیان  که باعث صید حدود 50 هزار تن انواع ماهی و میگو در سال گردیده ، مجاورت با این نگین فیروزه ای به تجارت خارجی توسعه بخشید ه است . نخلستان های زیبا و جاوید این منطقه نه تنها محیط زیست را جلوه داده بلکه  باعث برداشت سالانه انواع محصولات از این درخت همیشه سبز می باشد . بوشهر دارای اکوسیستم های متنوع و ارزشمندی است مانند آب سنگهای مرجانی ، جنگل های حرا ، جزایر زیبا و .... و نیز علاوه بر آن انواع گونه های مختلف بسیار کمیاب و با ارزش گیاهی و جانواری نظیر پستانداران ، پرندگان ، خزندگان خشکزی و آبزی و صدها گونه ماهی در سطح استان و آبهای ساحلی آن شناسایی شده اند که بمنظور حمایت از آنها چهار منطقه حفاظت شده در استان تعریف شده اند که عبارتند از : حله ، نای بند ، خارک و خارکو .

 

خانوار و جمعیت استان بوشهر به تفکیک جنس در سال ١٣٨۵

 

 

جمعیت شهرهای استان بوشهر در سال ١٣٨۵ شهرستان شهر جمعیت بوشهر خارک ٨٨٠٢ بوشهر ١۶٩٩۶۶ چغادک ١۶۴٩۵ تنگستان اهرم ١٢٣٣٩ دلوار ٣٢۵۶ دشتستان سعد آباد ٧٣٧۴ برازجان ٩٣٠٧٢ شبانکاره ۶٩٨٣ آب پخش ١۵۴٢١ وحدتیه ١١٠٢۶ دالکی ٧٨۶۶ کلمه ١٩٣٧ تنگ ارم ٣٠٧٧ دشتی کاکی ٩٨٩٧ خورموج ٣٢٢۵۵ دیر دیر ١٨۵٢۵ بردخون ۴٣٠۶ آبدان ۶٠۶٢ کنگان کنگان ٢۴٠١٧ جم ١١٠٧۴ نخل تقی ٧٨٢١ بنک ٨٧٨١ عسلویه ۴٧٧٩ طاهری ٣۵١٣ ریز ١٨٠٨ گناوه گناوه ۵٩۵٨٣ ریگ ۵٢۶٩ دیلم دیلم ١٩٩۶٩ امام حسن ٢١٩٢          

 

در عکس زیز مناطق نمونه گردشگری استان بوشهر مشخص شده . نقاطی که با رنگ صورتی مشخص شده دو تا منطقه هم در شهرستان جم هست یکی تپه چگاسه یکی هم جنگل گلوبردکان.